Kazimierz Wielki

Rodowód Kazimierza Wielkiego

Kazimierz Wielki (1310 - 1370) Był synem Władysława Łokietka, ostatnim królem z dynastii Piastów. W 1333 roku Kazimierz Wielki został koronowany na króla Polski. Uzyskał miano Wielkiego.

Obejmując panowanie w Polsce Kazimierz Wielki borykał się z następującymi problemami: słabym zaludnieniem, ziemie różniły się pod względem prawnym, brak było administracji zcentralizowanej. Kazimierz Wielki podjął próby zreformowania kraju.

Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego

- handel - wprowadzenie stałego podatku poradlnego i przywilejów: przymusu drogowego (poruszanie się kupców tylko po określonych trasach) i prawo składu (obowiązek wykładania swoich towarów na handel), lokalizacja na prawie niemieckim, reforma pieniężna (wprowadzenie srebrnych monet od 1338),

- administracja - władza lokalna należała do starostów, centralne urzędy nadworne były piastowane przez marszałków, mieczników, stolników oraz koronne przez kanclerzy i podskarbich,

- wojsko - Kazimierz Wielki przeprowadził reorganizację armii poprzez powołanie w jej skład właścicieli ziemskich. Trzonem armii była prosta szlachta. Wybudowano murowane budowle obronne, które stały się motorem napędowym koniunktury gospodarczej,

- sądownictwo - niepodważalne sądownictwo należało do sądów królewskich, które miały charakter stanowy i zajmowały się sprawami najcięższymi. Sądami dla szlachty były: sąd ziemski - sprawy cywilne (szlachta osiadła) sądy grodzkie z udziałem starosty. Dla szlachty nieosiadłej, sąd podkomorski - spory graniczne. Utworzono także sąd najwyższy prawa magdeburskiego, który zajmował się sprawami sołtysów i wójtów. Sąd Sześciu Miast - instancja wyższa dla miast Królestwa Polskiego.

- Wykształciły się cztery stany: duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi - każdy stan posiadał inne prawa, przywileje oraz sądownictwo.

W 1364 roku utworzono Akademię Krakowską - 11 katedr (8 prawa, 2 medycyny, 1 sztuk wyzwolonych) kształciła ona urzędników dla administracji państwowej oraz odbył się zjazd monarchów w Krakowie, który przyczynił się do wzrostu znaczenia politycznego Polski.

Statuty Kazimierza Wielkiego

Za panowania Kazimierza Wielkiego nastąpił rozwój prawa pisanego i przywilejów szlacheckich. Z polecenia króla Kazimierza Wielkiego spisał je Jarosław Bogoria ze Skotnik. Tak powstały statuty wiślicko - piotrowskie. Statut dla Wielkopolski (piotrowski) liczył 34 artykuły, a dla Małopolski (wiślicki) - 35 artykułów.

Polityka zewnętrzna Kazimierza Wielkiego

Gdy Kazimierz Wielki obejmował władzę, kraj był rozbity na Wielkopolskę i Małopolskę. Dawne ziemie polskie takie jak: Śląsk, Pomorze i Kujawy znajdowały się poza jej granicami, Mazowsze pozostawało niezależne. Bardzo groźną sytuacją zewnętrzną dla Polski był sojusz zawiązany miedzy wrogami Polski - Czechami i Krzyżakami. Od 1327 roku Polska była w stanie wojny z Zakonem. Kazimierz Wielki w trosce o scalenie kraju i zapewnienie mu bezpieczeństwa obrał drogę dyplomacji.

W 1335 roku w Wyszehradzie odbył się zjazd, na którym król czeski Jan Luksemburski zrzekł się swych roszczeń do korony polskiej w zamian za pieniężne odszkodowaniem. W tym samym roku miała miejsce agresja Jan Luksemburczyka na Śląsk, zakończona pokojem w Namysłowie w 1348 roku. W 1356 roku syn Jana Luksemburczyka, Karol Luksemburczyk zrzekł się roszczeń względem Mazowsza, a Kazimierz Wielki prawa do Śląska

Sukcesem w polityce zewnętrznej Kazimierza Wielkiego był traktat pokojowy zawarty z Zakonem w Kaliszu w 1343 roku na mocy którego Krzyżacy zwrócili Polsce Kujawy i Ziemię Dobrzyńską. Król Polski zachował również tytuł "Pana Pomorza".

W 1339 r. Kazimierz Wielki zawarł sojusz z Andegawenami, to właśnie oni mieli przejąć tron Polski po bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego.

Ruś. W 1340 roku Kazimierz Wielki z pomocą Węgrów (wcześniejszy układ) toczył wojnę z książętami halickimi i Litwinami o swoje prawo do tronu Rusi Halickiej (na mocy porozumienia z Jerzym Bolesławem za pomoc udzieloną przy utrzymaniu władzy stał się on jego dziedzicem). Wojna została zakończona w 1366 roku, Ruś znalazła się pod panowaniem Kazimierza Wielkiego.

Mazowsze. Takie ziemie jak: zakroczymska, płocka i wiska po bezpotomnej śmierci Bolesława Mazowieckiego trafiły w granice Polski. Ostatecznie w 1355 roku reszta Mazowsza została lennem polskim.

Północna granica Polski. Kazimierzowi Wielkiemu udało się dołączyć do Polski ziemie opanowane przez Marchię Brandenburską (Wałcz, Drawsko, Czaplinka).

Polityka wewnętrzna prowadzona przez Kazimierza Wielkiego przyczyniła się do przekształcenia Polski w monarchię stanową. Dużo korzyści dla Polski przyniosła wymiana handlowa oraz wydobycie węgla i soli.

Znaczenie miało także nowo przyjęta nazwa Polski - Korona Królestwa Polskiego. Dawała poczucie suwerennego i niepodległego kraju.

Za czasów Kazimierza Wielkiego wzrosło również znacznie Polski na arenie międzynarodowej. Powierzchnia państwa polskiego wzrosła dwukrotnie od czasów rządów Władysława Łokietka.