Juliusz Cezar

Gajusz Juliusz Cezar, wybitny starożytny rzymski polityk, dowódca wojskowy i pisarz. W latach 49-44 dyktator Rzymu. Zamordowany w wyniku spisku.

Dzieciństwo, wczesna młodość i początki kariery

Gajusz Juliusz Cezar (Gaius Iulius Caesar) urodził się 12 lipca 100 roku p.n.e. Pochodził ze znaczącego rodu patrycjuszowskiego Juliuszów. O dzieciństwie Juliusza Cezara wiadomo niewiele. Był on spowinowacony z Gajuszem Mariuszem, przywódcą reformatorskiego stronnictwa popularów. Dzięki koneksjom w roku 84 p.n.e. Juliusz Cezar objął urząd kapłana boga Jowisza (tzw. flamen Dialis) i poślubił Kornelię Cynnillę, córkę Lucjusza Korneliusza Cynny, innego lidera popularów.

W okresie krwawej dyktatury przywódcy konserwatywnego stronnictwa optymatów, Lucjusza Korneliusza Sulli (82-79 p.n.e.) Juliusz Cezar utracił swój urząd i przez pewien czas musiał się ukrywać. Na krótko został schywtany lecz udało mu się zbiec. Następnie, za pośrednictwem krewnych i znajomych udało mu się uzyskać gwarancję nietykalności.

Zamiast wrócić do Rzymu, Juliusz Cezar postanowił zasłużyć się wpierw w wojsku. W 80 roku p.n.e. uczestniczył w walkach na terenie Azji Mniejszej. Przez pewien czas przebywał też na dworze króla Bitynii Nikomedesa IV, z którym prawdopodobnie nawiązał romans.

Powrót do Rzymu

Po abdykacji Lucjusza Korneliusza Sulli z funkcji dyktatora (rok 79 p.n.e.) Juliusz Cezar powrócił do Rzymu. Zdobył w kolejnych latach znaczną popularność wytaczając stronnikom byłego dyktatora liczne procesy o nadużycia. W roku 75 p.n.e. Juliusz Cezar znajdował się przez pewien czas w niewoli u piratów greckich, jednak udało mu się wykupić.

Podczas krótkotrwałej wojny z królem Pontu Mitrydatesem VI Eupatorem (74 rok p.n.e.) Juliusz Cezar stanął samorzutnie na czele walczących wojsk, odnosząc zwycięstwo. W 73 roku Juliusz Cezar został mianowany trybunem wojskowym.

Urzędy publiczne

Żona Juliusza Cezara, Kornelia Cynnilla zmarła w 69 roku p.n.e. W 68 roku p.n.e. Juliusz Cezar został kwestorem (zarządcą skarbu) prowincji Hiszpania Dalsza (Hispania Ulterior), co z urzędu dawało mu prawo do zasiadania w Senacie. Rok później, aby pomóc swej karierze politycznej poślubił Pompeję Sullę, wnuczkę Lucjusza Korneliusza Sulli.

W następnych latach Juliusz Cezar był administratorem Via Appia - drogi prowadzącej z Rzymu do Brundyzjum (obecnie Brindisi). W 65 roku p.n.e. Juliusz Cezar został edylem kurulnym - urzędnikiem dbającym o porządek publiczny, zaopatrzenie w żywność, budowle publiczne, organizację igrzysk i robót publicznych.

W 63 roku p.n.e. Juliusz Cezar objął godność najwyższego kapłana (Pontifex Maximus), będącego bardzo ważnym urzędem polityczno-religijnym. W tym samym roku miał miejsce tzw. spisek (sprzysiężenie) Lucjusza Sergiusza Katyliny, mający na celu przeprowadzenie zamachu stanu. Juliusz Cezar był podejrzewany o udział w tym spisku.

Rok później Juliusz Cezar wziął rozwód z Pompeją Sullą pod pretekstem jej domniemanej niewierności (choć sam obnosił się ze swym bujnym życiem erotycznym). Rok 61 p.n.e. przyniósł Juliuszowi Cezarowi nominację na urząd pretora Hiszpanii Dalszej. W wyniku zwycięskiej kampanii przeciwko dotąd niepodbitym plemionom rozszerzył on zasięg panowania Rzymu. Juliusz Cezar został za to nagrodzony prawem do odbycia triumfu w Rzymie, jednak z powodów proceduralnych musiał zrezygnować z jego odbycia by móc kandydować na urząd konsula na rok 59 p.n.e.

Pierwszy triumwirat

Po powrocie do Rzymu Juliusz Cezar zawarł w 60 roku p.n.e. tzw. I triumwirat - porozumienie z konsulami Gnejuszem Pompejuszem i Markiem Licyniuszem Krassusem. Umożliwiło to Juliuszowi Cezarowi zostanie wybranym na urząd konsula, a następnie przeforsowanie reformy rolnej. W tym samym okresie Juliusz Cezar wydał swą córkę Julię za Gnejusza Pompejusza, sam zaś poślubił Kalpurnię, córkę konsula Pizona. Po wygaśnięciu swego konsulatu Juliusz Cezar uzyskał dla siebie namiestnictwo na pięć lat w Galii Przedalpejskiej i Ilirii, następnie rozszerzoną o Galię Narbońską.

Wojny galijskie

W roku 58 p.n.e. Juliusz Cezar pobił plemię Helwetów, zamieszkujących tereny dzisiejszej Szwajcarii. W tym samym roku powstrzymał najazd germańskiego plemienia Swebów na Galię. W 56 roku p.n.e. z inicjatywy Juliusza Cezara odbył się zjazd triumwirów w mieście Lukka. Powodem jego zwołania były spory pomiędzy pozostałymi dwoma triumwirami. Na zjeździe w Lukce uzgodniono podział pomiędzy nich wpływów w państwie i przedłużenie namiestnictwa w Galii dla Juliusza Cezara.

Jeszcze w 56 roku p.n.e. Juliusz Cezar podbił Bretanię, a w latach 54-53 p.n.e. dokonał udanej inwazji Brytanii. W tym samym czasie córka Juliusza Cezara i żona Gnejusza Pompejusza Julia zmarła, a pomiędzy obydwoma politykami doszło ostatecznie do rozłamu. Wkrótce zmarł Marek Licyniusz Krassus, co oznaczało ostateczny koniec triumwiratu.

W 53 roku p.n.e. w Galii wybuchło antyrzymskie powstania pod wodzą Wercyngetoryksa. Powstańcy pobili wojska Juliusza Cezara pod Gergowią w 52 roku p.n.e. Wkrótce jednak Wercyngetoryks został oblężony przez Juliusza Cezara w Alezji. Ostatecznie Wercyngetoryks trafił do niewoli, a powstanie stłumiono w 51 roku p.n.e.