Budowa Kanału Sueskiego

Kanał Sueski jest sztuczną drogą wodną łączącą Morze Śródziemne i Morze Czerwone. Na północnym krańcu kanału znajduje się miasto Port Said (wybudowane specjalnie dla jego obsługi), na południowym - Suez. Jego trasa wiedzie przez Jezioro Krokodyli, Wielkie Jezioro Gorzkie i Małe Jezioro Gorzkie. Całkowita długość Kanału Sueskiego wynosi 163 kilometry. Dziś przez Kanał Sueski mogą przepłynąć 44 statki na dobę, czas przepływu wynosi 15 godzin. Dzięki swym charakterystykom technicznym jest zdolny przyjąć największe statki oceaniczne.

Idea Kanału Sueskiego na przestrzeni dziejów

O połączeniu Morza Śródziemnego i Morza Czerwonego myślano już w starożytności. Najprawdopodobniej pierwszy przekop wykonali Egipcjanie na przełomie VII i VI wieku przed naszą erą, następnie udoskonalony został przez władcę perskiego Dariusza. Czynny był także za czasów Cesarstwa Rzymskiego (do VIII wieku naszej ery), po czym, zaniedbany, popadł w zapomnienie.

Idea budowy Kanału Sueskiego w XIX wieku

Pierwsze plany budowy Kanału Sueskiego pojawiły się wraz w egipską ekspedycją Napoleona Bonaparte. Droga morska na tym odcinku wydawała się konieczna dla zaspokojenia potrzeb coraz bardziej uprzemysłowionego świata, gdzie ważne stawały się więzy handlowe. Budową Kanału Sueskiego szczególnie zainteresowani byli przemysłowcy Brytyjscy, a to ze względu na rozwój kolonii Wielkiej Brytanii w Indiach. Jednakże rząd w Londynie odnosił się do pomysłu budowy sceptycznie, szczególnie, że idea Kanału Sueskiego, jako pomysł samego Napoleona Bonaparte, była jednym z postulatów rewolucyjnych intelektualistów z Francji i Europy.

Ostatecznie w 1854 roku egipski wicekról Muammed Said Pasza (Egipt był wtedy częścią Imperium Osmańskiego - Turcji) sprzedał licencję na budowę kanału łączącego Morze Śródziemne i Morze Czerwone. Zakupił ją francuski inżynier i polityk, wieloletni entuzjata budowy Kanału Sueskiego i konsul w Aleksandrii, wicehrabia Ferdinand Marie Lesseps. W 1858 roku zawiązała się spółka Towarzystwo Kanału Sueskiego, zdominowana przez inwestorów z Francji. Prace rozpoczęto w 1859 roku i zakończono w 1864 roku, nadal przy niechęci Wielkiej Brytanii.

Podczas budowy napotkano na wiele problemów technicznych i organizacyjnych, jak kwestia dowozu wody pitnej, powtarzające się epidemie cholery. Częściowo korzystano z pracy przymusowej robotników egipskich. Otwarcie Kanału Sueskiego 17 listopada 1869 roku było uroczystością o międzynarodowym znaczeniu, z udziałem wielu głów państw. Z okazji zakończenia budowy, nowy wicekról Egiptu Ismail Pasza zamówił u kompozytora Giuseppe Verdiego operę "Aida".

Znaczenie Kanału Sueskiego dla mocarstw kolonialnych w dobie industrializacji

Otwarty dla żeglugi Kanał Sueski stał się szybko przedmiotem rozgrywek politycznych pomiędzy najważniejszymi europejskimi mocarstwami. Droga z Londynu do Bombaju skróciła się o ponad 7 tysięcy kilometrów. W 1875 Wielka Brytania wykupiła większość akcji i od tej pory rząd w Londynie miał decydujący głos w sprawach Kanału Sueskiego, który uznany został za strategiczny obiekt dla bezpieczeństwa Imperium Brytyjskiego. Niemniej, w 1888 roku podpisano Konwencję Stambulską, która gwarantowała międzynarodowy charakter Kanału Sueskiego. Zachowano jednak prawo wojsk brytyjskich do stacjonowania w jego rejonie. Kanał Sueski, choć wybudowany przez Francuzów, stał się w ten sposób symbolem dominacji Wielkiej Brytanii w koloniach i na morzach.

Dalsze losy Kanału Sueskiego

Sytuacja Kanału Sueskiego nie uległa zmianie aż do 1922 roku, kiedy to Egipt uzyskał niepodległość. Brytyjczycy musieli wycofać swe bazy wojskowe. W 1956 roku sympatyzujący z ZSRR prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser zdecydował o nacjonalizacji Kanału Sueskiego, co poskutkowało wybuchem tzw. wojny sueskiej pomiędzy Egiptem a Izraelem, Wielką Brytanią i Francją. W 1967 roku Kanał Sueski został zablokowany na skutek wojny sześciodniowej pomiędzy Izraelem a państwami arabskimi. Zatopione statki blokowały żeglugę aż do 1975 roku, kiedy to przywrócono ruch na Kanale.