Szlak Toruńskiego Gotyku

Sprawdź, jakie atrakcje historyczne czekają na ciebie na Szlaku Toruńskiego Gotyku

Ogólna charakterystyka szlaku

Położony na styku Pomorza i Kujaw Toruń należy do najstarszych i najpiękniejszych miast Polski. Miasto to szczyci się zachowanym niemal bez zmian XIII-wiecznym układem urbanistycznym starówki, będącym jednym z najcenniejszych zespołów zabytkowych naszego kraju. Na obszarze tym znajduje się ponad 1000 obiektów wpisanych do rejestru zabytków, w tym liczne budowle średniowieczne lokujące Toruń pod względem ich ilości na czołowym miejscu w północnej Europie. Zabytkowy zespół staromiejski Torunia został w 1997 r. wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Ponadto, Toruń znajduje się na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.

Niżej opisany szlak stanowi propozycję kilkugodzinnej wycieczki pieszej o długości ok. 6 kilometrów po gotyckich zabytkach Torunia.

Przebieg szlaku

Rynek Staromiejski, Ratusz Staromiejski

Trasa naszego szlaku rozpoczyna się w centralnym punkcie Starego Miasta Torunia - na Rynku Staromiejskim. Najważniejszym obiektem jest tu Ratusz Staromiejski, należący do najwybitniejszych dzieł europejskiej monumentalnej architektury mieszczańskiej. Wzniesiony w 1391-1399 w miejsce budynków handlowych i wieży rynkowej, pierwotnie niższy był o jedno piętro, które dobudowano w 1603 r. W Ratuszu wielokrotnie gościli liczni monarchowie, poczynając od Kazimierza Jagiellończyka, który w r. 1454 przyjął tutaj hołd wierności rycerstwa i miast Ziemi Chełmińskiej. Kres świetności Ratusza położył pożar w 1703 r. który poważnie uszkodził budynek. Obecnie w Ratuszu znajduje się Muzeum Okręgowe, zaś z wieży rozciąga się wspaniały widok na miasto. Obok Ratusza znajdują się pomniki Mikołaja Kopernika, a z drugiej strony pomnik i fontanna flisaka, który wg legendy uwolnił niegdyś miasto od plagi żab. Rynek Staromiejski otaczają liczne kamienice wybudowane w stylu gotyckim, ale później przebudowywane, jak np. posiadająca bogatą barokową fasadę Kamienica Pod Gwiazdą (Rynek Staromiejski 35), czy Apteka "Pod Orłem" (nr 4), o historii sięgającej 1389 r. W nieistniejącym już gotyckim Dworze Artusa (obecny budynek pochodzi z XIX w.) zawarto w 1466 r. drugi pokój toruński, kończący wojnę trzynastoletnią i przywracający Polsce Pomorze i dostęp do Bałtyku.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Nad Rynkiem i całą północną częścią Starego Miasta zdecydowanie góruje potężna bryła zbudowanego od 1343 r. do końca XIV w. pofranciszkańskiego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, będącego jednym z trzech największych kościołów gotyckich w północnej Polsce. Wewnątrz kościoła znajdują się niezwykle cenne malowidła ścienne z końca XIV w., stalle z 1 połowy XV w., największa w Polsce XIV-wieczna rzeźba Chrystusa w grobie, a także mauzoleum Anny Wazówny - siostry króla Zygmunta III. Zajmowana przez plebanię sąsiednia kamieniczka (ul. Panny Marii nr 2) pochodzi z 1370 r. i jest jednym z najstarszych domów gotyckich w Toruniu.

Ulica Chełmińska, Baszta "Koci Łeb", ul. Podmurna

Prowadząca od Rynku na północ ulica Chełmińska była w średniowieczu, obok Żeglarskiej, jedną z najważniejszych ulic Torunia. Niestety, niemal wszystkie budynki gotyckie przy tej ulicy były wielokrotnie przebudowywane. Z ul. Chełmińskiej przechodzimy na ul. Podmurną, wzdłuż której biegły mury oddzielające Stare i Nowe Miasto Toruń, wciąż widoczne na niektórych odcinkach ulicy. W północnej części tej ulicy znajduje się zbudowana w XIII w i przebudowana na okrągłą basteję w 1500 r. Baszta Koci Łeb. Jej najwyższe piętro zostało dobudowane w stylu neogotyckim ok. 1900 r. Nieco dalej (ul. Podmurna 60) znajduje się zrekonstruowana baszta pochodząca z XIII w. (mury oryginalne do wysokości 7-9 m).

Most Pauliński, ruiny kościoła św. Mikołaja i klasztoru Dominikanów

Skręcając z ul. Podmurnej w lewo (na wschód) wchodzimy na ul. Most Pauliński. Pierwotnie był to średniowieczny most przerzucony nad dwoma strumieniami: Podstolcem i Strugą Toruńską (pełniącymi funkcję fosy), ale od XV w. na powierzchni mostu zaczęto sytuować zabudowę, a w XVII w. zlikwidowano fosę. Obecnie raz do roku (w maju) podziemna część mostu jest udostępniana do zwiedzania. Za Mostem Paulińskim, po północnej stronie (za murem), znajduje się tzw. plac podominikański, gdzie wyeksponowane są pozostałości istniejącego od końca XIII w. do 1834 r. kościoła Św. Mikołaja i klasztoru Dominikanów.

Ulica Podmurna, Baszta Monstrancja, ul. Szeroka

Po powrocie do ul. Podmurnej podążamy nią dalej na południe, mijając pod numerami 26 i 30 kolejne dwie baszty z pierwszej połowy XIV w., a po minięciu ul. Szerokiej dochodzimy do Baszty Monstrancja (ul. Podmurna 18) z XIII w. będącej jedyną w Toruniu basztą ośmioboczną (od XV w.). Następnie wracamy do ulicy Szerokiej, będącej jedną z najbardziej reprezentacyjnych ulic toruńskiej starówki. Najstarszą zachowaną kamienicą o charakterze gotyckim przy tej ulicy jest dom pod numerem 38, z rodowodem sięgającym XIV/XV w. Obecnie powierzchnia tej ulicy ozdobiona jest herbami miast, które w średniowieczu należały wraz z Toruniem do Hanzy - potężnego związku miast handlowych północnej Europy.

Wyświetl większą mapę

Wyświetl większą mapę

Ulice Szczytna i Szewska

Zmierzając ulicą Szeroką w kierunku Rynku Staromiejskiego mijamy ulicę Szczytną, wywodzącą swą nazwę od rzemieślników wyrabiających tarcze ("szczyty"), na której znajdują się liczne budynki o charakterze gotyckim. Pod numerem 2 znajduje się jedyny budynek mieszkalny dawnego Torunia zbudowany na planie kwadratu. Na parterze znajduje się zachowana gotycka sala z pięknym sklepieniem krzyżowym (obecnie restauracja). Ponadto, kamienice gotyckie znajdują się pod numerami 11, 13 i 15. W ostatnim z tych budynków zachowały się malowidła gotyckie z XV i XVI w. Na prostopadłej ul. Szewskiej zachował się (pod numerami 9-21) rząd XV w. kamienic rzemieślników szewskich.

Katedra św. Janów

Ulicą Szeroką wracamy do Rynku Staromiejskiego, gdzie skręcamy w ul. Żeglarską (na południe), a stamtąd dochodzimy do katedry św. Janów (bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty). Jest to (obok toruńskiego kościoła NMP i Bazyliki Mariackiej w Gdańsku) jeden z największych kościołów gotyckich w północnej Polsce i jego mury stanowią dominujący akcent południowej części toruńskiej starówki. Katedra św. Janów została zbudowana etapami w XIII-XV w. jako główny kościół parafialny Starego Miasta. Wnętrze katedry zdobią liczne dzieła gotyckiego malarstwa i rzeźby zaś na wieży kościoła znajduje się dzwon "Tuba Dei" (Głos Boga) z 1500 r. będący drugim co do wielkości (po dzwonie Zygmunta) i największym gotyckim dzwonem w Polsce.