Wróżbita Maciej, czyli ja sądzę, że pani wie, o czym ja mówię*

Andrzejki, wieczór wróżb już za nami. To pewien rytuał, który ma swoją historię i tradycję. Czy jednak, gdy traktujemy go jako coś więcej niż ciekawą rozrywkę, nie bywamy ofiarami własnej niewiedzy, naiwności i nie dajemy się omamić niektórym wróżbitom?

Wróżbiarstwo to próba przepowiadania przyszłości. W środowisku naukowym uznawane jest za pseudonaukę. Póki co nie istnieje żaden dowód, który mógłby potwierdzić skuteczność wróżenia. Jak zatem powinniśmy do niego podchodzić? Oczywiście z bardzo dużym dystansem, traktując je jako formę rozrywki czy zabawy. Niestety sporo osób o tym zapomina lub podchodzi do tematu zbyt ufnie, co może rodzić sporo osobistych problemów. Zamiast pomóc, można sobie tylko zaszkodzić. Tym bardziej, że usługi niektórych wróżbitów, szczególnie tych telewizyjnych, sprowadzają się tylko i wyłącznie do szybkiego zarobku, przy lekceważeniu merytoryki i jakości tych usług. Czy tak właśnie powinno wyglądać wróżbiarstwo?

Chciałem zapytać o to Wróżbitę Macieja, którego śmiało już można nazwać celebrytą ezoterycznych telewizji. Skontaktowałem się z jego managerem, który szybko wyraził zainteresowanie i stwierdził, że Wróżbita Maciej, chętnie zgodzi się na wywiad. Przesłałem managerowi listę pytań, żeby Wróżbita Maciej mógł się do niego przygotować. I od tego momentu zaczęły się schody. Manager obiecał odpowiedź już następnego dnia rano. Takowa jednak nie przyszła. Dzwonię po południu, nikt nie odbiera. Następnego dnia to samo. Pod wieczór jednak dostałem odpowiedź: Pan Maciej nie zgadza się na wywiad, bo jest teraz w telewizji. Zapytałem więc managera, co jest tego powodem, bo jeśli brak czasu, to możemy ten wywiad przełożyć na później. Dowiedziałem się jednak, że głównym powodem są pytania, które chciałem zadać Wróżbicie Maciejowi. Udało mi się jeszcze osobiście skontaktować z Wróżbitą Maciejem i próbowałem przekonać go, aby jednak ze mną porozmawiał. Jednak pan Maciej nie pozwolił mi dać sobie wytłumaczyć, że rezygnuje z możliwości odpowiedzi na pytania, które w poniższym tekście się pojawią. Szkoda, panie Macieju, bo na pewno wielu czytelników chętnie by poznało pana zdanie.

Czy tylko wróżbita?

W reklamie programu Kosmica TV, w którym można kontaktować się na żywo z wróżbitami, pan Maciej mówi: - U nas znajdziecie państwo wykwalifikowanych doradców. - Właśnie tej sprawy dotyczyło jedno z moich pytań, w których chciałem się dowiedzieć, jakie jest wykształcenie pana Macieja i czy jest ono związane z wróżbiarstwem. Dzwoniący do jego programu na pewno chcieliby się upewnić, czy Wróżbita Maciej ma referencje, a jeśli tak, to jakie. Pytanie niestety pozostało bez odpowiedzi. A skąd się wzięło?

Oglądając program, który prowadzi Wróżbita Maciej, można dojść do wniosku, że wcale nie trzeba być wróżbitą, żeby go prowadzić. Prześledźmy kilka przypadków. Dzwoni pani i pyta: - Czy czeka mnie eksmisja? - Wróżbita Maciej odpowiada: - Ja już tu widzę postępowanie urzędowe przeciwko pani. - I tu pojawia się refleksja, czy osoba, która regularnie opłaca czynsz, pytałaby o eksmisję? Raczej nie. Ale osoba, która takie pisma dostaje, może się eksmisji obawiać. Logiczne.

Idźmy dalej. Kolejny dzwoniący pyta: - Czy wreszcie sprzedam swoją nieruchomość. - Wróżbita Maciej odpowiada: - Od dłuższego czasu ma pani problem ze sprzedażą swojej nieruchomości. - Warto zwrócić tu uwagę, że takiej odpowiedzi mogliby udzielić już gimnazjaliści, dla których opanowanie opisywania zależności, w szczególności przyczynowo-skutkowych, jest egzaminacyjnym standardem. Analizując inne wróżby w takich programach, można dojść do wniosku, że bardzo wiele z nich skonstruowanych jest na podstawie pytań uczestników i logicznego ciągu myślowego, który na ich podstawie jest budowany.

Czy to etyczne?

Zastanówmy się nad kwestią etyczną przeprowadzania takich telewizyjnych wróżb. Czy w zawodzie wróżbity można w ogóle mówić o jakiejkolwiek etyce? Ciężko na to pytaniem jednoznacznie odpowiedzieć. Znana wróżbitka Agnieszka Wdowczyk w styczniowym wywiadzie dla Gazeta.pl Kobieta mówiła, że kodeks etyczny w zawodzie wróżbity zawiera się w takim samym nakazie jaki obowiązuje lekarzy, czyli "Nie szkodzić". Tylko czy w przypadku telewizyjnych wróżb, gdzie interakcji między wróżbitą a uczestnikiem, a zarazem możliwości prawidłowej interpretacji wróżby praktycznie nie ma, jest możliwość nieszkodzenia? - Słowa wyroczni dla osób, które w nie wierzą, mają bowiem znaczenie szczególne. Są jak kropla drążąca skałę. Powoli, lecz niestety bardzo często skutecznie naruszają, a w niektórych przypadkach wręcz rozbijają nierzadko wątłą konstrukcję psychiczną, wzmagając lęk i objawy charakterystyczne dla poważnych zaburzeń psychicznych (urojenia, omamy). Warto o tym pamiętać, korzystając z pomocy wróżbitów - mówi Aneta Bartnicka-Michalska, psycholog i terapeuta ze Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. (przeczytaj całą wypowiedź)

W książce "Tarot Intuicyjny" autorstwa Barbary Antonowicz-Wlazińskiej można przeczytać, że wróżbita nie może pracować na czas, nie powinien pobierać opłaty za jedno pytanie, wysokość honorarium powinna być bardzo jasno podana, nie powinno się utwierdzać pytającego o swojej nieomylności, potwierdzając to faktem sprawdzania się wszystkich głoszonych przez siebie przepowiedni itp. Żeby się dowiedzieć, jak mało z tych kilku podanych przeze mnie przykładów przestrzeganych jest w programach typu Kosmica TV, wystarczy obejrzeć jeden z jego odcinków. Warto też pamiętać, że wróżbici są grupą, która w chwili obecnej nie jest w żaden sposób zorganizowana, brak jej stowarzyszenia i prawnych uregulowań, które mogłyby chronić jakość ich usług i przede wszystkim ograniczyć nadużycia.

Kolejną rzeczą, o którą chciałem zapytać Wróżbitę Macieja, jest trafność jego wróżb, którą bardzo często podkreśla podczas programu, mówiąc np.: - O trafności Macieja mówi się w całej Polsce! - Na dole ekranu często też widać napis: "100% trafności Macieja". Przeczą temu wypowiedzi internautów. Na forum Gazeta.pl znajduję wiele tematów poświęconych tylko i wyłącznie Wróżbicie Maciejowi. W pierwszym na 65 wpisów ponad dwadzieścia mówi, że jego wróżby kompletnie się nie sprawdzają. W kolejnych tematach to samo, mimo że forumowicze podkreślają swoje pozytywne nastawienie do wróżb.

W programie Kosmica TV, jak w przypadku większości telewizyjnych audiotele, zaskakująca może być również łatwość dodzwaniania się uczestników. W każdym odcinku na dole ekranu można przeczytać, jak dużej liczbie osób udało się dodzwonić za pierwszym razem. Najczęściej jest to kilkadziesiąt połączeń. Do tego można dodać jeszcze infantylne pytania Wróżbity, który zwraca się do uczestników jak do małych dzieci: - A czy wie pani dlaczego dodzwoniła się za pierwszym razem? Bo dzwoniła pani w trakcie porady. - Słowa te można usłyszeć co kilka chwil. Czasem Wróżbita prosi uczestnika, by on sam te słowa wypowiedział. Dobra, to próbuję, może i mi się uda połączyć za pierwszym razem. Dzwonię na początku porady. "Połączenie nie zostało wylosowane". Trudno. Może za drugim się uda. Niestety to samo. Do trzech razy sztuka, myślę! Jednak kolejna próba zakończyła się fiaskiem. Okej, najwidoczniej mam pecha i nie potrafię, jak większość uczestników, dodzwonić się za pierwszym razem.

* Tytuł artykułu, to trawestacja słów bardzo często wypowiadanych na wizji przez Wróżbitę Macieja. Można przypuszczać, że dlatego, by wróżba dla uczestnika wydawała się bardziej wiarygodna. Ale czy na pewno się taka wydaje...? Poniżej ich kompilacja, jak również fragment odcinka programu.