Narkostudenci

Zapytałem 74 studentów, czy kiedykolwiek próbowali nielegalnych używek. 57 z nich odpowiedziało, że tak. Nie jest to w żadnym stopniu grupa reprezentatywna, jednak w pewien sposób może oddawać profil współczesnego żaka. Czy narkotyki wśród studentów to codzienność?

Przepytując studentów, starałem się tę bardzo wąską grupę jak najbardziej zróżnicować. Nie wchodziłem do klubów, gdzie odsetek studentów "pod wpływem" mógł być wysoki. Nie wybierałem się również na spotkania kół naukowych, gdzie odsetek mógłby być za niski, choć na to reguły nie ma. Studenci, których przepytałem, uczą się na różnych uczelniach. Zdecydowana większość na uniwersytetach, ale byli też studenci politechnik, akademii medycznych czy państwowych wyższych szkół zawodowych. Jeśli chodzi o geograficzny podział, to przeważają studenci z centralnych i północnych rejonów naszego kraju. Tych z południa jednak też nie brakuje. Roczniki studiów były zupełnie losowe, choć zdecydowana większość ma już bliżej niż dalej do końca studiów. W badanej grupie było 48 mężczyzn i 26 kobiet, jednak do płci nie przywiązywałem tu wagi. Jak przedstawia się stosunek tych studentów do tematu używek i dopalaczy?

Choć jeden raz

Na pytanie, czy choć jeden raz w życiu spróbowali jakiegoś narkotyku, twierdząco odpowiedziało 57 studentów. Stanowi to 77 procent moich studenckich respondentów. Z tych 57 studentów jednorazowy kontakt z jakimkolwiek narkotykiem miało 9 osób. Sporadycznie (kilka razy w miesiącu) narkotyki zażywa 28 studentów. Do regularnego zażywania (częściej niż raz w tygodniu) przyznało się 20 studentów. To oznacza, że w zasadzie co czwarty z nich jest pod wpływem narkotyków co najmniej dwa razy w tygodniu.

Najczęściej zażywanymi narkotykami są marihuana i haszysz. Do wypalenia choć jednego jointa w życiu przyznało się 49 studentów. Amfetaminę brało 21, kokainę - 26, ecstasy - 23, tak zwanego kwasa - 8. Popularne były też legalne dopalacze. Tu jednak wielu studentów przyznawało, że kupuje je jedynie wtedy, gdy nie jest w stanie w danym czasie zdobyć konkretnego nielegalnego narkotyku. Te używki są więc dla nich alternatywą, ale zdecydowana większość uważa, że legalne dopalacze są jednak gorsze od narkotyków.

Studenci mówili mi też o takich specyfikach jak GBL (gamma-butyrolakton). To substancja używana jako rozpuszczalnik, pomocna przy w czyszczeniu aluminiowych felg samochodowych. Znajduje zastosowanie jako używka wywołująca rozluźnienie. Sporo z nich lubi też grzyby halucynogenne. Niektórzy mówili mi nawet gdzie takowe rosną i że jak się wybierają na zbieranie, to muszą to robić zaraz po tym, jak się zaczyna na nie sezon. Spóźnialscy mogą nic nie znaleźć, ponieważ zbiory na pewnych terenach kończą się już po tygodniu - mówi 22-letni Łukasz z województwa warmińsko-mazurskiego.

Dane te mają odzwierciedlenie w zeszłorocznym raporcie Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA), z którego wynika, że najczęściej używanym narkotykiem w UE nadal jest marihuana, mimo że jej konsumpcja spada. Co trzeci Europejczyk w wieku 15-34 lat miał już z nią kontakt. Spadek konsumpcji marihuany dotyczy przede wszystkim jednokrotnego lub sporadycznego spożycia. Rośnie natomiast popularność kokainy, co potwierdza liczba studentów, którzy mówili mi, że mieli już kontakt z tą używką.

Zastosowanie

Twarde narkotyki nie są, jak się powszechnie uważa, zażywane najczęściej podczas sesji. Tu pytani przeze mnie studenci często opowiadali, że narkotyki biorą przede wszystkim po to, żeby w wolnym czasie, podczas zabawy, jeszcze bardziej się rozluźnić. Na imprezach palą głównie jointy, a ci, którzy wolą np. kokainę, również najczęściej robią to na prywatkach. Marihuanę i haszysz palą też po to, żeby wyostrzyć zmysły. Podobno po "gibonie" lepiej ogląda się filmy, słucha muzyki czy spaceruje. Prawie każdy wspomniał też o pożądanym efekcie po wypaleniu skręta, czyli o tzw. gastrofazie - nieodpartej, ale bardzo przyjemnej potrzebie jedzenia. - Wtedy chce się jeść dużo i wszystko, bo nawet zwykła kanapka z wędliną to uczta dla podniebienia - mówił 22-letni Jacek.

Na klubowych imprezach dominuje ecstasy. Grzyby spożywają w domowym zaciszu albo wybierają się do miejsc, które mogą wzmocnić ich wrażenia (las, strych, otwarta przestrzeń w terenie niezabudowanym). Co do GBL-a, to głównie brany jest na domówkach. Sporo osób zaznaczało jednak, że trzeba z nim uważać, bo łatwo o niepożądany skutek uboczny, którym jest zapadnięcie w 2-3-godzinną śpiączkę, z której ciężko kogokolwiek wybudzić.

Narkotyki jako dopalacz wspomagający naukę stosuje tylko 13 studentów. Reszta mówiła, że przed nauką nie biorą, bo w gruncie rzeczy tego nie potrzebują, a tak naprawdę w nauce im to nie pomaga. Ci, którzy jednak w ten sposób się wspomagają, wybierają amfetaminę albo kupują w aptekach tabletki na kaszel, które zawierają efedrynę.

Jeden joint = więzienie

Można stwierdzić, że narkotyki już na dobre przeniknęły do studenckiej codzienności. I tu nasuwa się pytanie. Czy jest to jakiś problem społeczny? Jeśli tak, to jaki? Skoro co czwarty prawie student zażywa narkotyki częściej niż raz w tygodniu, to czy oznacza to, że potrzebna jest profilaktyka, aby temu przeciwdziałać?

Każdy jest kowalem swojego losu i teoretycznie jeśli chce zażywać, a nikomu poza sobą nie robi tym krzywdy, to powinien mieć do tego prawo. Pamiętać jednak trzeba, że narkomania to choroba. I póki co to jedyna choroba, za którą można trafić za kratki. Zastanawiam się, czy tych 57 studentów, którzy przyznali się do zażywania narkotyków, zdawało sobie sprawę, że popełnili przestępstwo, za które zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii mogli spędzić w więzieniu nawet trzy lata. Czy to już w końcu czas na zmianę tej ustawy?

O czym mowa

Poniżej krótki opis najbardziej popularnych wśród studenckiej braci narkotyków.

Marihuana i haszysz - wyrabiane są z konopi indyjskich (Cannabis sativa L.), rosnących w południowo-wschodniej Azji, w rejonie Morza Śródziemnego, w Ameryce Środkowej i Południowej. Hoduje się je również w klimacie umiarkowanym. Zawierają kilkadziesiąt aktywnych biologicznie substancji, z których najważniejszymi są tetrahydrokanabiole (THC). Są to najbardziej rozpowszechnione, a tym samym najczęściej używane narkotyki w Polsce i na świecie. W niektórych krajach preparaty konopi są legalizowane i dopuszczane do oficjalnego obrotu. Przykładem jest ustawodawstwo holenderskie. Powodem łagodnego podejścia do tych środków jest przekonanie o relatywnie niskich szkodach zdrowotnych i społecznych związanych z ich używaniem.

Amfetaminy - to cała grupa środków psychostymulujących pochodnych fenylopropylanu. Środki te powodują długotrwałe pobudzenie psychiczne i fizyczne. W ciągu ostatnich stu lat były wykorzystywane w różnorodny sposób: od zastosowań leczniczych w medycynie, poprzez stosowanie ich jako środki odchudzające przez osoby otyłe; były również powszechne wśród sportowców jako tzw. koks (doping).

Ecstasy (MDMA) - jest syntetycznym analogiem amfetaminy i meskaliny - z jednej strony wykazuje działanie stymulujące układ nerwowy (podobnie jak amfetamina), z drugiej posiada właściwości psychodeliczne (podobnie jak meskalina). Często nazwa ecstasy używana jest także w szerszym znaczeniu: w stosunku do innych analogów metamfetaminy o podobnym, jednocześnie stymulującym i halucynogennym działaniu (MDA, BDB czy MBDB). Substancja aktywna w preparatach ecstasy to 3,4-metylenodioksymetamfetamina (MDMA).

Kokaina - to alkaloid otrzymywany z liści rośliny o nazwie Erythroxylon coca (koka), której największe uprawy znajdują się w Ameryce Południowej (głównie w Peru i Boliwii). Charakteryzuje się ona silnym działaniem pobudzającym i wprowadzającym układ nerwowy w stan nadaktywności

LSD - środek z grupy halucynogenów, związek kwasu lizergowego, powszechnie znany jako "kwas", powodujący omamy wzrokowe, słuchowe i dotykowe. LSD jest jednym z najtańszych i najszerzej dostępnych narkotyków. Praktycznie całkowicie wyparło ono inne psychodeliki. Od ponad dwudziestu lat jest to najpopularniejszy środek halucynogenny. Substancją aktywną w LSD jest dietyloamid kwasu lizergowego (LSD-25).

Grzyby - spośród 5.000 odmian grzybów znanych przez człowieka około 80 odmian posiada właściwości psychoaktywne. Są one spotykane, oprócz dalekiej północy, na każdej szerokości geograficznej. Zazwyczaj miały one zastosowanie lokalne, związane z miejscowymi zwyczajami i obrzędami; stosowane były od wieków. Otaczano je czcią na całym świecie, ale szczególny kult grzybów istniał w Ameryce Południowej i Północnej. Spośród wszystkich grzybów wywołujących halucynacje, na uwagę zasługuję dwa gatunki: grzyby psylocyble (Psylocyble mexicana / astecorum) i muchomor czerwony (Amanita muscaria), gdyż właśnie te są współcześnie używane ze względu na właściwości psychodeliczne.

GBL - to silny rozpuszczalnik używany do czyszczenia felg w samochodach. Po spożyciu przez człowieka, na skutek przemiany metabolicznej GBL przekształca się w pochodną substancji GHB, znaną jako „pigułka gwałtu”.

Opisy używek na podstawie: cafebabel.com; narkotyki.esculap.pl