Trendy w nauczaniu języków obcych

Uświadomienie sobie swoich własnych preferencji co do sposobów nauki języka oraz wyrobienie nawyków samokształceniowych poprzez wykorzystanie możliwości, jaki daje nam rozwój technologii, a w szczególności internet, na pewno sprawi, że nauka języków obcych stanie się dla nas przyjemnością i jednocześnie rozrywką.

Wiele z nich jednak, podobnie jak wielu nauczycieli w szkołach państwowych, trzyma się metod starych, niezgodnych z najnowszymi trendami w metodyce nauczania języków obcych. Dzieje się tak zapewne z powodu niezbyt dobrej komunikacji pomiędzy światem naukowców, którzy prezentują podejścia poparte wieloletnimi badaniami, a światem praktyków, którzy rzadko mają możliwość się z tymi zagadnieniami zapoznać.

Jeśli czujemy się zagubieni w gąszczu ofert, różnych metod nauki, coraz bardziej różnorodnych możliwości nauki języków obcych i nie wiemy, jak wybrać ofertę, która spełni nasze oczekiwania i jednocześnie będzie najbardziej efektywna, współczesne trendy w metodyce na pewno pomogą nam podjąć decyzję i uświadomić sobie, która metoda, szkoła czy nauczyciel w największym stopniu spełnią nasze oczekiwania.

Komu łatwiej nauczyć się języka obcego?

Po pierwsze: każdy z nas jest inny!

To, co obecnie dzieje się w metodyce nauczania języków obcych, to wyjście naprzeciw potrzebom człowieka jako indywidualnej jednostki, mającej różnorodne upodobania, przyzwyczajenia i zainteresowania. Ktoś lubi dużo czytać, ktoś inny z zapałem wypełnia luki w zadaniach z gramatyki, jeszcze ktoś często ogląda telewizję. Każda z tych osób dodatkowo pasjonuje się inną dziedziną życia: piłką nożną, filmem czy kuchnią wegetariańską. Jak więc zaspokoić potrzeby wszystkich tych osób?

Nowoczesny nauczyciel będzie organizować zajęcia w taki sposób, aby oprócz zadań realizowanych wspólnie, związanych z tematyką zamieszczoną w podręczniku czy w przygotowanych materiałach, dawać możliwość opowiadania o sobie, swoich upodobaniach, wydarzeniach z życia - w ten sposób nauka języka stanie się również spotkaniem towarzyskim, a sala lekcyjna miejscem autentycznej komunikacji. Będzie również zachęcać poszczególne osoby do takiego typu aktywności, która będzie im sprawiać najwięcej satysfakcji, czyli pokaże różne sposoby nauki języka, z których uczeń będzie mógł wybrać najbardziej dla siebie odpowiednie. Na przykład uczenie się słownictwa może odbywać się tradycyjnie poprzez stworzenie listy słówek z tłumaczeniami w języku ojczystym, jednak może następować dzięki regularnemu czytaniu najświeższych wiadomości w internecie. I każdy z tych sposobów może być efektywny w zależności od upodobań konkretnej osoby.

Poznanie siebie jest podstawowym czynnikiem warunkującym sukces.

Po drugie: rozwijamy autonomię!

Celem współczesnej edukacji jest stworzenie osoby autonomicznej, czyli człowieka samodzielnego i niezależnego. Taka osoba potrafi świadomie kierować zarówno swoim życiem, jak również procesem uczenia się, tak aby osiągnąć wyznaczone przez siebie cele. Będzie również potrafiła samodoskonalić się nawet po ukończeniu oficjalnej nauki w szkole.

Najczęstszym powodem, dla którego uczymy się języków obcych, jest potrzeba porozumiewania się, stąd większość szkół i nauczycieli kładzie nacisk na umiejętność komunikacji. Stąd wynika również wysoka motywacja uczących się, którzy widzą w perspektywie możliwości wykorzystania zdobytej wiedzy i umiejętności w życiu, czy to podczas wyjazdu za granicę, czy w pracy, albo umożliwiając sobie bardziej efektywne korzystanie z internetu. Wysoka motywacja i odpowiednia zachęta ze strony lektora skłania do dodatkowej pracy poza salą lekcyjną. Współczesny świat oferuje coraz szerszy dostęp do różnorodnych źródeł dających możliwość samodzielnej nauki. To pozwala na coraz efektywniejsze wdrażanie metod usamodzielniających i rozwijających autonomię uczniów.

Badania wykazują, że rok nauki spędzony w otoczeniu obcojęzycznym, kiedy pracujemy, uczymy się, zawieramy przyjaźnie, czytamy, słuchamy i rozmawiamy w obcym języku, odpowiada aż szesnastu latom nauki wyłącznie w szkole. Jeśli będziemy czytać obcojęzyczną prasę, oglądać filmy w obcej wersji językowej, czytać książki, rozmawiać w obcym języku - jednym słowem szukać okazji do nauki, to rozwiniemy w sobie pewne nawyki, które zaowocują w przyszłości i znacznie ten czas skrócimy. Ważne jest, aby nauczyciel pokazał nam, jak się uczyć, i zaprezentował różne możliwości. Oczywiście osoby uczące się mogą również wymieniać się doświadczeniami i uczyć od siebie nawzajem.

Nikt nie zaczyna nauki języka obcego z myślą, że będzie chodzić na zajęcia do końca życia. Mają one doprowadzić nas do takiego etapu, w którym nabędziemy umiejętności, które umożliwią nam samodzielną przygodę z językiem i wyrobią w nas pewne nawyki, np. słuchanie obcojęzycznego radia przy śniadaniu czy rozpoczynanie dnia od przeczytania wiadomości w danym języku w internecie. Mamy odkryć codzienne sytuacje, w których może następować uczenie się.

Po trzecie: wykorzystujemy nowoczesne technologie

Szybki rozwój technologii w ciągu ostatnich kilkunastu lat w znacznym stopniu zmienił otaczający nas świat oraz wpłynął na praktycznie wszystkie sfery naszego życia. Nie powinien pozostać również bez wpływu na nauczanie i uczenie się języków obcych. Coraz bardziej powszechny dostęp do technik komputerowych, w tym do internetu, stworzył zupełnie nowe możliwości zarówno dla nauczycieli przygotowujących się do zajęć, jak i osób uczących się. Chodzi tu w głównej mierze o dostęp do bogatej i zróżnicowanej bazy materiałów do nauki, w tym łatwo dostępnych materiałów.

Spora część szkół jest już wyposażona w komputer i dostęp do internetu. Jeśli nie ma takiej możliwości, nauczyciel może zachęcać do tego rodzaju aktywności w domu poprzez wysyłanie linków do zadań w internecie lub zachęcanie do korzystania z ciekawych stron internetowych, również zadania domowe mogą wymagać znalezienia pewnych informacji w sieci. Wykorzystanie technologii w znaczącym stopniu wspomaga budowanie autonomii przez uczniów, dając im możliwość samodzielnej pracy zgodnie z indywidualnymi zainteresowaniami. Specyfika uczenia się języków obcych pozwala na uczenie się, które może być jednocześnie rozrywką. Niezależnie od rodzaju zainteresowań danej osoby, bez względu czy jest to boks, czy ochrona środowiska, uczeń może czytać, słuchać, mówić i pisać o tym, rozwijając jednocześnie swoje umiejętności posługiwania się wybranym językiem obcym. Internet dając możliwości łatwego dostępu do obcojęzycznych materiałów, związanych z praktycznie każdą dziedziną zainteresowań, znacznie nam to ułatwia.

Zadaniem współczesnego nauczyciela jest pokazanie możliwości oraz zachęcanie swoich uczniów do wykorzystywania tych możliwości. Oprócz tradycyjnego odtwarzacza CD, wykorzystywanego przez większość nauczycieli, komputer i internet dają możliwości słuchania obcojęzycznego radia, oglądania telewizji, dostęp do bieżącej prasy, książek, nie mówiąc o coraz bardziej popularnych kursach e-learningowych, ćwiczeniach interaktywnych czy wreszcie światach wirtualnych, w których również można się zapisywać i uczestniczyć w różnego rodzaju zajęciach.

* Autorka artykułu jest doktorantką w Instytucie Filologii Angielskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

kontakt: [e-mail]