Kalkulator na lekcjach matematyki. Zakaz czy nakaz?

Czy w związku z technologicznym postępem, zakaz używania graficznych kalkulatorów na egzaminach nie jest dla uczniów krzywdzący? W dzisiejszych czasach obsługa urządzeń technicznych w wielu przypadkach jest po prostu niezbędna. Zarówno w szkole, jak i w domu.

Nużąca kreda i tablica

"Globalna wioska"- pojęcie stworzone przez Marshalla McLuhana blisko 50 lat temu. Opisuje ono proces, w którym masowe media elektroniczne obalają bariery czasowe i przestrzenne, tworząc świat ujednoliconej, masowej komunikacji. Na początku drugiej dekady XXI wieku pojęcie to nabrało dodatkowego znaczenia za sprawą takich mediów społecznościowych jak Facebook czy Twitter. Olbrzymi rozwój technologii i internetu udowadnia, że żyjemy w społeczeństwach informacyjnych, które postrzegają informacje jako towar, a technologię jako skupisko narzędzi ułatwiających dostęp do nich.

Proces ten dotyczy także kwestii związanych z edukacją i przygotowywaniem młodych ludzi do ich przyszłej kariery zawodowej. Przed szkołą jako instytucją stoją nowe wyzwania, uczniowie coraz częściej chcą poznawać szerokie możliwości różnych dostępnych urządzeń technicznych. Standardowe formy nauczania, przy użyciu kredy i tablicy, stają się dla nich - otoczonych przez nowoczesne technologie, po prostu nudne i nieciekawe.

Coraz większa grupa nauczycieli w Polsce zgłasza potrzebę zmian w procesie nauczania na poziomie szkół gimnazjalnych i średnich. Jednym z postulatów tej grupy pedagogów jest propozycja wykorzystywania w edukacji nowoczesnych środków wizualizacji jako narzędzi wspomagających kształcenie. Jednym z nich jest kalkulator graficzny, który może służyć do wykonywania rachunków, potwierdzania uzyskanych wyników, obserwacji zależności, stawiania hipotez, tworzenia wykresów funkcji. W prawie wszystkich krajach Europy Zachodniej jest on stosowany na niemal każdym etapie kształcenia, w tym także na egzaminach maturalnych.

Więcej techniki, więcej sukcesów

Według amerykańskich specjalistów ds. dydaktyki, jednym z kluczowych aspektów stosowania nowoczesnych środków technicznych w nauczaniu jest możliwość swobodnego i samodzielnego odkrywania wiedzy. Uczniowie, którzy posługują się kalkulatorem graficznym, rozwiązując rozmaite zadania matematyczne, zaczynają dostrzegać, że matematyka staje się ich narzędziem, środkiem do osiągnięcia innego celu. Wykorzystanie technologii jako integralnej części systemu edukacji na szeroką skalę jest już stosowane m.in. w austriackim systemie szkolnictwa. Badania, które tam przeprowadzono, potwierdziły, że technologia nie jest tylko wsparciem dla procesu nauki, ale także sama w sobie staje się przedmiotem poznania.

Zastosowanie nowoczesnych urządzeń wizualizacji przekłada się także na wzrost tempa przyswajania wiedzy. Potwierdzają to badania Bardiniego, Pierce`a i Staceya, które przeprowadzono na grupie siedemnastu uczniów. Celem prowadzonej obserwacji było określenie wpływu zastosowania kalkulatora graficznego w toku nauki o funkcji liniowej i obserwacja jego wpływu na umiejętności posługiwania symbolami algebraicznymi. W efekcie, dzięki możliwościom kalkulatora, w krótkim czasie obserwowani uczniowie poczynili znaczny postęp w algebraicznym opisywaniu zależności liniowych. Dostrzeżono też interesujące różnice między brakiem oporów w stawianiu pytań dotyczących technologii a nieśmiałością w poszukiwaniu odpowiedzi dotyczących aspektów matematycznych.

Kalkulatory graficzne przydają się w pracy zarówno z uczniami uzdolnionymi, jak i tymi słabszymi matematycznie. Dzięki nim uczniowie mogą samodzielnie eksperymentować, wyciągać wnioski i hipotezy. Urządzenia te ułatwiają też pracę nauczycielowi - mówi Janina Duda, nauczycielka matematyki z Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Zabrzu, która od lat stosuje nowoczesne kalkulatory graficzne podczas swoich lekcji. Co ciekawe, uczniowie pani Janiny regularnie odnoszą sukcesy w konkursach matematycznych.

W Polsce od ponad dekady uczniowie realizujący program Międzynarodowej Matury standardowo i obligatoryjnie korzystają z kalkulatorów. Jednak na zwykłej maturze z matematyki uczniowie korzystać mogą jedynie z najprostszych kalkulatorów kieszonkowych, wyposażonych tylko w podstawowe funkcje. Korzystanie z zaawansowanych kalkulatorów graficznych jest zakazane. Z taką decyzją Centralnej Komisji Egzaminacyjnej nie zgadza się większość, bo aż 70%, nauczycieli matematyki w Polsce. Dane te pochodzą z badania przeprowadzonego w listopadzie 2005 r.