Wszystko o leworęczności

Większość ludzi sprawniej i lepiej posługuje się prawą stroną swego ciała: ręką, okiem, uchem i nogą, gdyż tak ukształtowała ich natura. Powszechne jest nawet przekonanie, że strona prawa jest lepsza od lewej. Tymczasem leworęczność nie jest wadą. To po prostu inny pomysł naszego organizmu.

Jeśli ktoś jest "lewusem" lub "ma dwie lewe ręce" i "wstaje lewą nogą" postrzegany jest jako osoba gorsza, gdyż słowa go określające niosą ze sobą negatywne konotacje. Co innego człowiek "prawy" i "praworządny", który jest czyjąś "prawą ręką" - jesteśmy gotowi mu zaufać.Leworęczni są największą mniejszością na świecie - stanowią 10% całej populacji na Ziemi. Niegdyś uważani byli za odmieńców. Na szczęście dziś podejście do osób posługujących się lewą ręką zmienia się, także za sprawą organizacji zrzeszających leworęcznych. Spopularyzowali oni badania naukowe na temat zdolności osób leworęcznych.

Skąd się bierze leworęczność?

Istnieją trzy teorie starające się wyjaśnić to zjawisko, jednak żadna z nich nie została poparta wystarczającą liczbą dowodów.

teoria genetyczna - leworęczność jest dziedziczona z pokolenia na pokolenie. Prawdopodobieństwo narodzin leworęcznego dziecka w przypadku, gdy oboje rodzice są leworęczni wynosi 46%; oboje rodzice są praworęczni wynosi 2%; jeden rodzic jest leworęczny wynosi 17%. Prawdopodobieństwo wystąpienia leworęczności jest wyższe u mężczyzn (12,6%) niż u kobiet (9,9%).

teoria organiczna - leworęczność to wynik powikłań ciążowych i okołoporodowych wywołanych przez takie czynniki jak: niedotlenienie, wylew, trudności w oddychaniu. Hamują one rozwój lewej półkuli (może nawet dojść do jej trwałego uszkodzenia) i sprzyjają współwystępowaniu z leworęcznością innych zaburzeń: epilepsji, niepełnosprawności intelektualnej, dysleksji, jąkania, ogólnego opóźnienia rozwoju mowy, zachowań agresywnych.

teoria biochemiczna - leworęczność jest skutkiem nadprodukcji testosteronu w okresie życia płodowego, hamującego rozwój lewej półkuli, powodującej kompensację poprzez intensywny rozwój półkuli prawej.

Leworęczność bywa także uważana za efekt przestawienia z prawej na lewą rękę, treningu lewej ręki (gdy istnieje powód, dla którego dziecko albo osoba dorosła nie może używać ręki prawej), uszkodzenia lewej półkuli i dominowania prawej półkuli. W rzeczywistości prawo-, leworęczność jest zaledwie jednym z objawów dominacji u człowieka jednej połowy ciała nad drugą, bowiem o stronności (lateralizacji) człowieka decyduje sprawność wszystkich podwójnych narządów, nie tylko rąk, ale także uszu, nóg i oczu.

Korzyści z bycia leworęcznym

Istnieją przypuszczenia co do tego, iż sprawność manualna ludzi leworęcznych jest nieco wyższa niż osób praworęcznych. Takie osoby mają dobry refleks, wyczucie odległości (a więc i poprawniej oceniają głębię), widzenie trójwymiarowe (np. na podstawie rzutów obiektów) nie sprawia im trudności, podobnie jak rozpoznawanie złożonych figur geometrycznym. Lepiej od osób praworęcznych wypadają w testach na myślenie, które polegają na szukaniu wielu rozwiązań, odnoszą sukcesy w dziedzinach wymagających elastyczności, kreatywności i myślenia angażującego kilka zmysłów.



Czy wiesz, że

Do lat siedemdziesiątych XX wieku powszechną praktyką było przestawianie osób leworęcznych na prawą rękę. Rodzice i nauczyciele stosując różne techniki (np. przywiązywanie lewej ręki do ciała lub do krzesła, bandażowanie czy wkładanie w gips) próbowali zmusić dzieci do pisania i wykonywania innych czynności za pomocą prawej dłoni. Na szczęście dzisiaj wiadomo, że przestawianie leworęcznego dziecka na pisanie prawą ręką jest bardzo szkodliwe. W rezultacie mogą pojawić się u niego zaburzenia pamięci, koncentracji, zaburzenia mowy, trudności w czytaniu i poprawnym pisaniu (dysleksja, dysortografia, dysgrafia). Z kolei w Stanach Zjednoczonych istniał przez długi czas obowiązek rejestracji leworęcznych, co sprawiło, że w bardzo krótkim czasie liczba leworęcznych gwałtownie spadła. W dawnej Japonii restrykcje z powodu bycia leworęcznym były jeszcze większe i mogły stać się w przypadku kobiet przyczyną rozwodu. A ilu jest leworęcznych Polaków? Okazuje się, że 8% naszych rodaków to osoby leworęczne.

Oni też mają swoje święto

13 czerwca obchodzony jest Światowy Dzień Leworęcznych. Organizuje je światowa organizacja Klub Leworęcznych, której siedziba znajduje się w Wielkiej Brytanii. Sławni leworęczni muzycy to m.in. Ludwig van Beethoven, Niccolo Paganini, Robert Schumann, Jimmy Hendrix, Paul McCartney, Ringo Starr, Bob Dylan, David Bovie, George Michael i Sting. Do słynnych leworęcznych malarzy należą Leonardo da Vinci, Michał Anioł Buonarotti, Peter Paul Rubens, Rafael Santi i Henri de Toulouse-Lautrec. Natomiast wybitni leworęczni uczeni to m.in. Albert Einstein, fizjolog rosyjski Iwan P. Pawłow, filozof niemiecki Friedrich Nietzsche oraz teolog, filozof i muzykolog, laureat Pokojowej Nagrody Nobla Albert Schweitzer. Wśród hoolywodzkich gwiazd lewą ręką posługują Keanu Reeves, Tom Cruise, Julia Roberts, Robert De Niro, Angelina Jolie, Bruce Willis, Mickey Rourke, Jim Carrey. Polacy także mają słynne leworęczne osoby, należą do nich : Andrzej Wajda, Emilia Krakowska, Jerzy Pilch, Andrzej Mleczko, Ewa Gawryluk, Krzysztof Penderecki czy Joanna Brodzik.

Przedmioty dla leworęcznych

W Polsce funkcjonują sklepy kierujące swą ofertę do osób leworęcznych. W centrum handlowym Wola Park w Warszawie oraz od listopada 2008 w C.H. Arkady Wrocławskie znajduje się sklep Zygzak. W październiku tego roku ma zostać otwarty kolejny w C.H. Galeria Jurajska w Częstochowie. Produkty ze sklepu kupić można również za pośrednictwem sieci. Osoby posługujące się lewą rękę mogą wybierać wśród bogatego asortymentu:

Obieraczka dla leworęcznych - produkt zaprojektowany przez K Hagberg/M Hagberg zarówno dla osób prawo jak i leworęcznych. Wykonana z tworzywa ABS i gumy syntetycznej oraz stali nierdzewnej. Można myć ją w zmywarce.

Nożyczki - mają odwrotnie złożone ostrza, dzięki czemu leworęczna osoba widzi linie cięcia. Na ostrzu umieszczono również specjalna podziałkę.

Linijka ze skalą w obie strony - ta wyjątkowa linijka została zaprojektowana z myślą o leworęcznych uczniach. Jej skala rośnie, zarówno na lewą, jak i w prawa stronę od zera! W obudowie znajduje się również szablon do ozdobnych podkreśleń.

Pióro kulkowe - produkowane zarówno w wersji dla lewo i prawo ręcznych. Dostępne w intensywnych kolorach (żółtym, różowym, zielonym, niebieskim, pomarańczowo grafitowym).