Jak formować klasy?

Klasa jest podstawową jednostką w organizacji szkolnej. Ogólne zasady jej formowania określa Ustawa o systemie oświaty oraz odpowiednie Rozporządzenie MEN. Sporo zależy również od dyrektora szkoły i możliwości poszczególnych placówek.

Pomysłów na to, jak formować klasy jest wiele. Najczęściej zadawanymi pytaniami w tej kwestii są: ile osób powinna liczyć klasa, oraz to, czy uczniów zdolniejszych odseparować od słabszych. Zawsze jednak na względzie i uwadze należy mieć dobro uczniów, którzy w takiej grupie, spędzają znaczną część dnia, bo wywiera ona na ich życie duży wpływ.

Ilość uczniów w klasie

Jeśli chodzi o liczbę osób w klasie, to chyba wszyscy się zgodzą, że im jest ona mniejsza, tym lepiej. Zarówno dla uczniów, jak i dla nauczyciela. Jest on wtedy w stanie pracować z każdym; poznać umiejętności jak i słabe strony wszystkich osób. Nauczyciel ma możliwość indywidualnego podejścia do ucznia i pracy z każdym z nich. Nikt się nie schowa, nikomu się nie upiecze tylko dlatego, że prowadzący lekcje nie zdążył sprawdzić zadania, czy każdego odpytać. W mniejszym zespole klasowym będzie więcej czasu na to, by każdy podszedł do tablicy, czy miał możliwość zaprezentowania wyników swej pracy. W dużych grupach trudniej utrzymać dyscyplinę i zrealizować materiał.

Oddzielać już próbowano

Doświadczenia w pracy z uczniami zdolnymi już prowadzono w latach 90. W jednej ze szkół podstawowych utworzono dla uczniów zdolnych w wieku 12/13 lat odrębną klasę tzw. "mensowską". Wybrano starannie 22 osoby, które w tym przedziale wiekowym realizowały taki sam program jak rówieśnicy (6 klasa). Zauważono, iż poziom intelektualny uczniów pozwolił sprawniej opanować materiał przewidziany w obowiązującym programie - został on skondensowany do 70%, a pozostałe 30% można było przeznaczyć na rozszerzenie programu nauczania.

Tworzono też klasy wyrównawcze dla uczniów, którzy mieli znaczne trudności z opanowaniem treści programowych. Odpowiednie metody pracy, ułatwiające opanowanie wiadomości i program dostosowany do ich realnych umiejętności miał pomóc uczniom z powodzeniem przechodzić kolejne etapy edukacyjne.

W obu przypadkach osiągano zamierzone cele, lecz są to skrajne przykłady.

W większości klas poziom uczniów jest zróżnicowany. I jest to normalne. Zawsze znajdzie się ktoś, kto przoduje, wyróżnia się umiejętnościami. Są osoby uznawane za przeciętne i takie, które na tle pozostałych wypadają słabo. Zanim jednak się ucznia zaszufladkuje do jednej z tych grup warto mieć na uwadze, że często niepowodzenia uczniów uwarunkowane są wieloma czynnikami - nie zawsze zależnymi od nich. Słabe wyniki nie muszą świadczyć o niskim poziomie intelektualnym dziecka. Sytuacja rodzinna, środowisko w którym się wychowuje może mieć wpływ na osłabienie w nauce. Czasem bodźcem stymulującym do osiągania lepszych wyników, może być kolega, któremu chcą dorównać. Klasa zróżnicowania pod względem intelektualnym jest na pewno dużym wyzwaniem dla nauczyciela. Osoby zdolniejsze mogą się nudzić, słabsi mają możliwość otrzymania pomocy od kolegów, w niektórych odzywa się chęć rywalizacji. Ma to wpływ na rozwój osobowości ucznia, porozumienie z rówieśnikami i przede wszystkim - na sposób postrzegania siebie.